Verslag uit Ndala Tanzania no 5 7 maart 2026

Er is weer een week voorbij en met mijn dagboek erbij probeer ik weer boven te halen wat ik deze week tegenkwam. Vorige week zondag is het eind van de dag rustig verlopen. Daarover heb ik niets opgeschreven.

Ik vertelde in de vorige brief over het kind met het ontstoken been en de hypo. Maandag was dat kind nog op de afdeling. Maar het bleek, dat de familie ook traditionele medicijnen gaf. Toen ik daar over begon dat dat volgens ons de behandeling in gevaar bracht, liet oma al merken, dat de traditionele medicijnen wel hielpen. Later zijn ze  vertrokken om het kind elders  te behandelen. Dat is dan frustrerend. Maar dat gebeurt hier nog veel.  Er worden vaak nog stiekem traditionele middelen erbij gegeven.

Later op de ochtend riep zr, Florida  me. Ze wou enkele dingen met me bespreken, Van de snaar grasmaaier uit Nederland ontbraken onderdelen. Daardoor kon het ding niet gebruikt worden. M.n. een veer ontbrak. Maandagavond ben ik op het internet gaan kijken en ik vond het merk. Het is een Duits bedrijf. Ik zag, dat ze ook dealers in Oost-Afrika hebben en mogelijk zelfs in Tanzania. Na dat probleem vertelde ze over een ander probleem, waar ze mijn mening over wil de horen. Op de zaterdag dat ik aan kwam trof ik hier een Bram en later zag ik de achternaam, dat is Rumbaut. Dat was ook toevallig. Hij is een Belg en hij was hier op verzoek van zr. Christina. Hij was hier namens de Bolle-Bolle stichting. Pater Bolle was actief in de buurt van Igunga en heeft daar een healthcenter gesticht. Dit wordt ondersteunt daar de familie en vrienden zoals we voor Ndala de Tabora stichting hebben. Bram Rumbaut is een technicus die volgens facebook aan de universiteit van Leuven en Hasselt werkt. Zr. Christina was hem ergens tegengekomen en had gevraagd of hij een dag naar Ndala kon komen om het zonnepanelen systeem te beoordelen. Dat had  hij die zaterdag gedaan en had er daarna een rapport over gemaakt.  Hij had alle apparatuur goed beschreven.  En ook vermeld, dat er zelfs een paar plekken in zaten, die gevaar konden veroorzaken, omdat verbindingen er onbeschermd bloot lagen. Ook de opstelling van de accu’s was onveilig. Dus hij had ook een advies gegeven om het zonne-energie systeem efficiënter en veiliger te maken Hij had er ook een berekening bij gemaakt . Omdat allemaal te verbeteren en te vernieuwen zou het € 28 000 kosten. Dat had zuster Florida niet. Ze had €10 000 op de  rekening staan en ze schaamde zich om zoveel aan de stichting Tabora te vragen. Bovendien, hadden die  in het verleden al veel bijgedragen. Ik heb een email naar de voorzitter van de stichting Tabora gestuurd om hem alvast op de hoogte te brengen. Ik heb ook een email gestuurd namens zr. Florida aan Bram Rumbaut  om hem te vragen of  als ze eerst in  Ndala eens alleen de inverters gingen moderniseren , dan is er al een hele verbetering. Ik heb niet gehoord of ze een antwoord heeft gekregen.

In de middag was er weer een kind opgenomen omdat de behandeling elders niet hielp. Het kind had Malaria en een ernstige bloedarmoede daardoor. Het had ook epileptische insulten en nierfalen door de malaria. Het kind was bewusteloos. De behandeling werd ingezet, en er werd zuurstof toegediend. Maar dat was allemaal te laat. Een uur later overleed het.             Er waren nog twee kinderen opgenomen, waarvan  er een ook met malaria en de ander met pneumonie.

Toen was het 18.00 uur. Ik heb me omgekleed en ben naar Maria Mathias gefietst. Ze was vroeger onze huishoudelijke hulp. Ook tijdens mijn bezoeken sinds 2009 Heb ik vaak van kaar diensten gebruik kunnen maken. Ik had nog een oude motorola telefoon voor haar. Ik ben er niet zolang geweest, want ze spreken geen Engels.

Dinsdag vertelde ik zr. Florida, dat er mogelijk zelf een dealer voor Stihl in Tanzania was en dat ik verder zou kijken. Ik zag een  Tanzaniaans telefoonnummer en ik ben gaan bellen. De dealer sprak helaas geen Engels en daarom ben ik naar zr, Florida in haar kantoor gelopen, zodat zij zou kunnen overleggen. Daarna kwam er een hele whatts app discussie op gang met veel foto’s van de ontbrekende onderdelen. Het bleek, dat Stihl Tanzania zou kunnen  helpen. Om het belangrijkste onderdeel te bestellen zou echter 110 000 shilling gaan kosten (38 00) .  Voor ons is dat niets, maar voor het ziekenhuis is dat toch een heel bedrag. De volgende dag bleek, dat de tuinman bij een kapotte grasmaaier toch de veer kon verwijderen en de nieuwe  Grasmaaier werkte. Ik heb nog niet weer gehoord of ze het ontbrekende onderdeel nog besteld hebben. Ze hebben nu in ieder geval gezien, dat ze in het vervolg geen Chinese grasmaaiers meer hoeven te kopen.

Dindsdag avond kreeg ik een oude clinical officer op bezoek, hij is hier in 2014 samen met aantal andere werknemers uit Ndala vertrokken na een conflict met het bestuur. Ik vond hem altijd een goede clinical officer, die zijn best deed. We kregen het over zijn carrière.  Na het verlaten van de opleiding had hij geen werk kunnen vinden en was hij tien jaar boer geweest. Toen zag hij door de klimaatveranderingen dat er te weinig regen viel. Daarom besloot hij of hij hier in Ndala toch een baan kon krijgen. Hij heeft toen tien jaar hier in het Ndala Hospital gewerkt tot het  conflict.  De groep was daarna drie  maanden werkeloos geweest. Omdat ze toch inkomen nodig hadden, hebben ze het de pensioen geld wat ze door hun werk in Ndala  hadden op gebouwd, opgenomen. Daarnaast  kregen ze een baan bij de provinciale overheid  in Kaliua. Dat is hier een paar honderd kilometer vandaan. Daar was het behelpen. Zijn reactie was toen, waar ben ik te recht gekomen. Het was een klein centrum, dat slecht was ingericht. Het is weliswaar uitgegroeid toe een district ziekenhuis. Maar ook de collega’s kregen een baan op afgelegen plekken. Terwijl hun familie hier bleef wonen. Nu is hij sinds vorig jaar met pensioen. Maar hij heeft geen pensioen op gebouwd.  Omdat ze minder dan tien jaar voor de overheid hadden gewekt, krijgen ze geen pensioen. Nu is de eerste Tanzaniaanse arts van Ndala District Medical Officer in charge  in Kaliua. Hij voelt dat niet als een promotie. Het is een afgelegen plek en behelpen. Zijn vrouw Mary werkt als een dermatologe in Nzega. Ver van elkaar vandaan.  Adriano Michael zei dat hij destijds een verkeerde beslissing had genomen. Zijn vroegere buurman ging wegens de droogte met zijn koeien naar het zuiden van het land. Hij was met 1 koe begonnen en had er nu 500. Dat is ongeveer een miljard  Tanzaniaanse shilling, ofwel meer dan €300 000. Adriano moet nu nog op het land werken om de kost verdienen. Maar hij kon ervan bestaan. Hij kan zich nog veroorloven er twee huizen op na te houden. Ëën hier in Ndala en één in het dorp waar hij vandaan komt.

De woensdag ochtend begon met een presentatie van de coassistent. Hij had de afgelopen maanden een onderzoek gedaan naar het verschil tussen de risico’s van tiener zwangerschappen en zwangerschappen van vrouwen ouder dan 19 jaar.

Er kwam duidelijk naar voren, dat de tienerzwangerschappen en bevalling zowel voor de moeder als voor de baby vaker abnormaal verloopt. De vrouwen en artsen die de vrouwen bijstaan moeten daarom van het begin af aan al alerter zijn dan normaal. Er moet ook maatschappelijk duidelijk gemaakt worden aan de jonge vrouwen dat ze moeten wachten met zwanger worden tot ze boven de 19 jaar zijn. Hier komen nog veel tienerzwangerschappen voor. De presentatie was goed. Het was een zoombijeenkomst  met  de begeleiders en zijn ouders in Nederland. Er was een goede internetverbinding op dat moment.

De afgelopen dagen werd het werken op de kinderafdeling gekenmerkt door een meisje van 8 jaar, dat malaria had en nierfalen. Ze had moeite met ademen en kon niet platliggen. Omdat het vrijdag nog niet goed ging heb ik zr. Christina gevraagd  er ook naar laten kijken en ze besloot om het meisjes naar Nkinga Hospital te verwijzen, waar ze nierdialyse kunnen doen. Maar dan zie je weer dat het voor mensen moeilijk is om de ziekenhuisrekening te betalen. Ze mogen het ziekenhuis pas verlaten als er is betaald. Gisteren om 18.00 was ze nog op de afdeling en de rugzak stond nog klaar.

Woensdag middag ben ik om 14.15 uur naar Ulimakafu gefietst. De schoolkinderen wilden me ook zien. Ik kwam het schoolplein op fietsen en alle klaslokalen gingen open en de kinderen kwamen van alle kanten aanlopen. Allemaal netjes in het blauwe schooluniformpje.  Ze moesten voor mij 2 liederen zingen. Daarna was er tijd voor een paar speeches om me te bedanken, dat ik had geholpen om bij de Imelda Nolet stichting financiële steun aan te vragen. Ik mocht alle kinderen een snoepje geven en daarna kreeg ik nog een lunch aangeboden samen met de onderwijzers. Ik kreeg ook nog cadeaus om mee naar huis te nemen.  Toen ik daarna naar Ndala terug fietste werd ik  begeleid door één van de werkers van de school.  Ik dacht dat het een onderwijzer was, maar hij sprak geen Engels. Ik had gehoord over een dorp Ugembe, dat daar een beschermd bos gebied zou zijn. Mogelijk dat er dan ook orchideeën te vinden zijn. Ik vroeg hem of hij dat wist en dat ik eventueel zaterdag daar heen wou gaan. Hij bleek daar vandaan te komen en zei dat hij wel mee kon gaan om de plaats te laten zien. Dus ik heb met hem afgesproken om zaterdagmorgen daar met een Boda boda ( motor fiets taxi) heen te gaan.

Donderdag was een natte dag. Het begon al ’s morgens van 6-7. Er stonden veel plassen. Later op de dag kwam ik Sengati op de eerste hulp tegen. Hij had een darmperforatie gehad  en kwam om de hechtingen te laten verwijderen. Dat mocht ik doen. Hij was weer normaal. Ook al was hij brood mager , hij was weer actief. Op het eind van de middag ben ik op bezoek gegaan bij het voormalige hoofd van de verpleging. Hij had in augustus een beroerte gehad en was daardoor gestopt met het werk. Hij had geluk gehad. Hij was bijna helemaal herstel. Hij kon zijn rechter hand en zijn rechter been weer min of meer  normaal gebruiken. Hij kon weer fietsen en naar de akker gaan. Ik kon hem nog een paar goede adviezen geven.

Vrijdag was weer een regendag. Van zes tot zeven regende het in de morgen en 1-2 . Er was veel regen gevallen. Iedereen is dan weer blij. Want veel rijstvelden stonden droog. Het meisje van 8, Kalembe, werd eigenlijk niet beter, Ze was nog steeds kortademig. Op het eind van de ochtend heb ik zr. Christina gevraagd om er ook naar te kijken. Ze vond inderdaad goed om haar te verwijzen voor dialyse.  Om 11.00 uur had ik een afspraak met een zekere Kenedy Antony. Hij had me de avond ervoor gebeld om een afspraak te maken. Niemand kon me echter vertellen wie het was. Hij was geen werknemer van het ziekenhuis. Hij bleek de secretaris van Ndadeco (Ndala development community) te zijn. Dat is blijkbaar een organisatie hier die zich willen inzetten voor goede ontwikkelingen in het dorp. Ze helpen ook armen en bleken bij het ziekenhuis bekend te zijn onder de naam Ndala the Best. Ze hielpen armen om de rekening van het ziekenhuis te betalen.  Ze zochten sponsors. Ik ben er nog niet toegekomen om verder uit te zoeken, wat voor organisatie het is.

Vrijdag avond was er weer een kleine party bij de zusters om afscheid van de coassistent te nemen. Hij was hier een half jaar geweest en had goed contact met iedereen. Men waardeerde hem. Hij had hard gewerkt en kon al een aardig woordje Kiswahili spreken. Hij had ook in de weekenden veel andere plaatsen bezocht. Het was een gezellig e avond. Ook een van de zusters was jarig. Er werd weer op cake getrakteerd en de zusters hadden zelfs een glas wijn in de  aanbieding.

Zaterdagmorgen had  ik dus met Lucas Martin afgesproken om naar  Ugembe te gaan. Maar hij was er om 8.00 uur niet. Dus ik belde hem en hij was in Ulimakafu aan het werk. Ik snapte het niet. Maar hij kwam er aan. Uiteindelijk was het 10. 30 uur toen hij kwam. Hij had al een boda boda geregeld. Dat was de buurman van de school in Ulimakafu. Hij moest ook nog een paar dingen voor de school regelen. Uiteindelijke vetrokken we bijna 11.00 uur. Dat hebben we geweten. Via de school gingen we over bospaadjes richting Ugembe, 30 kilometer hiervandaan. We hadden geluk, we kregen met een beetje regen te maken. We gingen via Puge, Kigandu,

Mwakashanghala naar Ugembe. Mijn doel was om te kijken of er orchideeën groeiden. Maar daar wist niemand wat dat was en de onderwijzer was niet te vinden. Toen gingen we via een rechtstreekse weg terug. Maar daar had het flink geregend en de weg was modderig. Dat veroorzaakte heel wat slippartijen. Op een gegeven moment moesten we een grote plas oversteken bij rijst velden. We wilden via de dijkjes er omheen. Dat ging niet. En ik stelde voor om de schoenen maar uit te doen en erdoorheen te lopen. Dat mocht ik niet. Ik werd op een fiets van een passerende jongen gezet en mijn gids en de jongen duwden de fiets naar de overkant. Dus ik had nog droge voeten.  Verder op zijn we nog twee keer geslipt en lag ik in de modder. Toen we in Busondo  aan de hoofdweg, aankwamen zijn we gaan lunchen.  Ik had gezegd, dat ik wel ugali (brij van mais meel) lustte, Het smaakte  best. We waren eindelijk om 16,30 terug  in Ndala. Daar kon ik de kleren meteen in de was doen. Maar door de regen droogde het niet. Ze zijn nu nog nat en later op de avond viel ik bijna in slaap van vermoeidheid.

Vandaag zondag is het een rustdag. Tijd om voor jullie de brief te schrijven. Om 17. 00 uur ben ik uitgenodigd.Alles bij elkaar heb ik deze week toch weer heel wat meegemaakt. Nu moet ik kijken of er een paar leuke foto’s bij zitten.

Tot de volgende keer!

Gerard