Verslag  uit Ndala Tanzania  no 6 . 6 maart 2025 Laatste bericht van deze periode!

Ik zit nu in de vertrek hal van Dar es Salaam airport. Ik ben om 15.45 hier  aangekomen met het vliegtuig uit Arusha en ik kan pas om 21.00 inchecken bij de KLM. Vandaar dat ik nu met dit verslag  begin.

Nadat ik zondag 23-2-2025 het verslag had geschreven  ben ik  om 17.00 uur naar Ibushi gefietst om een zekeren Laurenti Kishiwa te begroeten. Ik ken hem van de tijd, dat ik werd ondergebracht in het z.g. huis van dokter Joosten. Dat is het huis waar we van 1974 tot 1977 ook gewoond hebben. Laurenti was tuinman bij dokter Joosten. Ik wist de weg door de bush nog bijna goed. Toen ik de weg vroeg, was ik 100 m van zijn huis. Hij was druk bezig samen met de vrouw en kinderen om tabaksbladeren te plukken om die te gaan drogen. In die buurt wordt er nog veel tabak verbouwd. Dat  verkoopt nog  goed.  Ze  vroegen of ik dit keer de foto’s wou op sturen. Maar ze hadden geen post adres. Hij gaf me de naam van iemand  in Ndala of het mogelijk was om zijn postbus te gebruiken. Op de terugweg had ik nog net tijd om er langs te gaan voordat het donker werd.

Maandag 24  februari begon zeer  rustig.  Er waren maar twee kinderen opgenomen op de kinderafdeling. Om 10.00  ging ik naar zr. Florida om over het conflict met de twee coassistentes  te praten. Ze schaamden zich blijkbaar. Ik hoefde de laatste dagen niet naar  een andere kamer te verhuizen.  Ik werd door zr. Christina de begeleidster van de studenten op gevangen. Ze bleek aan mijn kant te staan. Maandagavond was ik bij de zusters  uitgenodigd, omdat zuster Florida jarig was. Het was een rustige verjaardag, Ik was de enige gast. Er werd maar een paar keer muziek gedraaid en gedanst.  Om 17. 00 uur  kwam Deogratias Kulinduka nog langs namens zijn vader. Deze was in het ziekenhuis in Mwanza opgenomen wegens hartproblemen. Gelukkig was het niet ernstig. Ik heb Theodoor nog aan de lijn gehad. Ik kreeg een zak met originele  gebrande pinda’s uit Ndala cadeau.  Dinsdag  lagen er weer meer  kinderen op de kinderafdeling. Er was  ’s nachts  een kind van 10 maand  opgenomen met ondervoeding en ook verdenking op polio. Er werd alles ingezet om dit te bevestigen en ik had het programma  dat ik in 2021 had  ingezet om ondervoede kinderen te behandelen  voorgeschreven. Dat functioneerde nog steeds. Helaas is het kind later op de dag al overleden en was dus te laat voor behandeling gekomen. Er was ook een kind van 3 jaar  met diabetes type I opgenomen. Het was een uitdaging voor me om de bloed suiker onder controle te krijgen. Met  hulp van een collega was dat na een paar dagen gelukt en kon het kind met insuline  naar huis gaan. Ik had dinsdag  ook nog een gesprek met zr. Florida om twee personen te sponsoren.  Een was zuster Maria-Joseph, die een opleiding gaat volgen en een ander was om het schoolgeld voor een kind te betalen, omdat eerder haar vader was overleden en nu recent ook de grootvader, die het schoolgeld betaalde   Haar moeder verdient met de verkoop van eten langs de straat in Dar es Salaam juist genoeg om te overleven..

Tot slot van de dag nam zr. Florida me mee naar de school in Ulimakafu  om me te laten zien wat voor succes ze hadden met vier zonnepanelen. Dat was genoeg  om de hele nacht genoeg licht te hebben op het terrein en ook de slaapverblijven. Het was inderdaad  indrukwekkend  hoeveel lampen er branden op de vier zonnepanelen en 2 accu’s.

Woensdag  26-2-2025 was het nog steeds droog weer. De boeren begonnen zich zorgen te maken over het verdrogen van de mais. Woensdagavond was er door de zusters een afscheidsavond voor me georganiseerd. Dit is waarschijnlijk de laatste keer dat ik dat meemaak. Dat had  ik ook aangekondigd. Maar de zusters zeiden allemaal, dat ze zouden bidden dat ik nog weer terug zou komen. Het was gezellig. Enkele zusters waren naar een vergadering van het aartsbisdom geweest over pastoraal werk. En daar werd ook bekend gemaakt wie die nieuwe hulpbisschop werd, de huidige  bisschop / kardinaal heeft ook nog taken buiten het bisdom, omdat hij jaren in het Vaticaan werkte. E r hebben drie zusters gesproken. Zr. Florida als administrator van het ziekenhuis, Zr. Christina de Chirurg als medisch directeur en Zr. Justina als hoofd van de school in Ulimakafu  om via mij de Imelda -Nolet stichting te bedanken. Ik kreeg de nodige afscheidscadeaus. Ze pasten niet allemaal in de koffer vanwege het gewicht. Ik had vanmorgen 24 kilo. Maar  Precision air accepteerde dat vandaag. Ik hoefde bij hen  niet bij te betalen.

Donderdag  27-2-2025 was de laatste dag in Ndala, Bij de ochtend bespreking werd er bij stil gestaan en na afloop moest er met alle aanwezigen een foto gemaakt  worden.

De coassistent hield  een presentatie over resuscitatie bij pasgeborenen. Ik vond dat ze het goed deed. Maar ze kreeg  toch vragen en correcties van verpleegkundigen, die het goed hadden geleerd.

Om 15. uur heb ik mijn zorg voor de kinderafdeling overgedragen en ben ik me gaan voorbereiden op mijn vertrek. Ik kreeg nog een paar mensen op bezoek om afscheid te nemen. Tegen vijven begon het echter donker te worden als of er onweer op komst was. Ik heb toen snel spullen gepakt, die ik nog moest regelen. Ik had nog een oude telefoon, die het niet deed, die heb ik naar een kennis gebracht, die instaat was om het te repareren.  Een andere oude telefoon had  hij ook weer weten te repareren. Die mocht hij aan zijn vader geven. Toen moest ik nog een paar lege flessen terugbrengen en om 17.00 uur  had ik afgesproken, dat ik de fiets zou terug brengen naar de eigenaar.  Helaas werd ik honderd meter verder, toen ik rechts af wou slaan aangereden door een motorrijder en lag  ik met de schrik op de grond.

Het was op de drukste kruising van het dorp. Ik dacht eerst dat het meeviel en ik wou de jonge man aanspreken van kun je niet uitkijken. Maar toen zag ik dat ik op meerdere  plaatsen aan het bloeden was. In een mum van tijd stonden er een heleboel mensen om ons heen,  De motorrijder werd vast gegrepen en naar  het politie bureau gebracht 100 m. daarvandaan. Er waren gelukkig meerdere mensen, die mij kenden en die belden onmiddellijk het ziekenhuis, dat ik hulp nodig had. Door iemand met een restaurantje werd ik meegenomen en opgevangen. Ik kon de eigenaar van de fiets bellen en die was er na een paar minuten ook om zijn fiets mee te nemen. De auto van het ziekenhuis kwam ook voorrijden en bracht me naar de eerste hulp.Toen was  ik weer van de schrik bekomen en mijn schaafwonden werden grondig schoongemaakt en verbonden. Ik heb één hechting. Ik had  ’s avonds  toch weer de moed en kracht om nog een laatste keer  op het keyboard te spelen en ben ik op tijd naar bed gegaan.

Vrijdag 28-2-2025 was de dag dat ik uit Ndala vertrok. Ik stond al om 4.45 uur op. Ik had de tijd genomen, want ik moest sommige wonden toch op nieuw verbinden.

Gelukkig had ik een eerste hulp set bij me.  Ik werd om 6.00uur naar  de bushalte gebracht in het dorp Puge. Er werd nog een verpleegkundige met me meegestuurd om me zn. te helpen. Dat was wel gezellig want hij was hoofd van de kinderafdeling. Ik had  hem de afgelopen weken dus heel veel gezien. Een jonge man, die veel plannen heeft. Om 7.00 uur kwam de bus. De busreis verliep zonder problemen. Ik was om 13.15  in Katesh. Waar een weekje vakantie begon.

Mijn gids Thomas Safari, die ik al meerdere jaren ken, was niet aanwezig, Ik werd  opgevangen door twee broers van hem Mikayo en Beni. Ik werd  naar het Sumit Hotel gebracht en daar stonden al een paar mensen klaar, die me kenden van andere keren. Op het eind van de middag  werd ik door Mikayo meegenomen voor een wandeling door het dorp. We liepen onder andere naar de plek waar vorig jaar een land verschuiving door het dorp was gegaan.  Er was een aardverschuiving geweest op meerdere plaatsen van de berg. Dit kwam als een groten stenen massa door en langs de beek dwars door het dorp, Daarbij waren 80 mensen omgekomen en een hoeveelheid huizen waren  weggevaagd. Ik werd  ook meegenomen om de gerenoveerde katholieke kerk te bekijken en de pastoor te begroeten. Deze kwam er juist aan in de auto.  En nodigde ons uit om binnen te komen en iets te drinken. Daarna gaf hij het advies om de lagere school/ kostschool te gaan bekijken. Daar was men trots op. Deze was helemaal gebouwd en gemoderniseerd met geld van de school zelf. Zonder hulp van buitenaf.

Zaterdagavond had ik geen pen meer en ik was te moe om nog een verslag te schijven. Ik werd ’s morgens om 8.00 op gehaald door Mikayo Safari om thuis bij Thomas Safari te ontbijten. Ik zou met Thomas de berg op gaan. Bij het hotel moesten we eerst wachten op een paar mensen uit Engeland, die de berg zouden beklimmen. Ze kwamen met de auto en er werd gevraagd of ik bij hen mocht  instappen. Samen reden we zo naar het huis van Thomas Safari.

Samen met hen kreeg ik ontbijt. Pannekoeken op zijn Tanzaniaans en een omelet. Daarna  was het wachten voor mij, want Thomas Safari kwam samen met 5 studentes uit Haidom. Daar is een groot ziekenhuis, wat wordt ondersteund door de Noren. En daar komen veel Nederlandse en Scandinavische  studenten. Dit keer waren het 5 Deense studentes. Ze kwamen tegen tienen en kregen ook ontbijt en daarna was het tijd om ons naar de berg te laten brengen, De dames gingen de berg 3420 m. beklimmen en op de berg  overnachten om ’s morgens bij zonsopgang  op de top te zijn.

Thomas ging met mij de berg op. We vertrokken om twaalf uur. Ik was blij, dat het lukte. Na een goed uur omhoog lopen moesten we beslissen wat we gingen doen. Mijn wens was om hoger te gaan. We waren nu al 400 m geklommen en ik herinnerde me van tien jaar geleden, toen ik de berg wou beklimmen, dat we op 2800 meter orchideeën hadden gezien. Die wou ik wel weer zien. En dan later de waterval bekijken, die op 2400 meter hoogte was,

We spraken af dat we tot 15.oo uur omhoog  zouden gaan en daarna weer afdalen. Helaas zagen we geen orchideeën en waren we om 15.00 uur op 2757 m. Jammer. Toen begonnen we aan de afdaling. Dat was echter veel moeilijker dan het omhoog gaan. Gelukkig had  ik gevraagd om stokken, omdat mijn linker been nog niet stabiel is. Thomas had een paar Nordic walking sticks. Die kwamen goed van pas. Anders zou ik zeker gevallen zijn.

De afdaling duurde ook drie uur. Ik was zo moe, dat we niet maar naar de waterval konden gaan kijken. We hadden ’s morgens beter kunnen besluiten om naar de waterval te gaan dan was ik niet zo moe geweest, bij de uitgang van het Nationale park stond gelukkig de auto klaar om naar het huis van Thomas te gaan. Daar zat zijn vrouw met eten te wachten. Pilau, dat is een soort gemengde rijst , groenten en vlees. En het nodige fruit. Later kwam Thomas nog naar  het hotel om samen een biertje te drinken.

Zondag 2 maart hadden we een wat rustiger programma. We gingen naar Ndareda. Om 8.00 zouden we met de bus gaan. Maar de bus wachtte tot hij helemaal vol zat.  We kwamen veel later in Ndareda aan, Daar moesten we nog 10 minuten met een andere bus naar het centrum van het dorp. Daar stond een gids klaar om ons mee te nemen naar een waterval, de Bacho waterval. Dat is een waterval van 100 meter, Dit komt van het Escarment.  Dit is de z.g. Rift Valley. De scheur in de aarde loopt van de berg Hermon in Syrie tot voorbij Tanzania in het zuiden. Door de scheur in de aarde Is er in Ndareda > 100 m hoogte verschil Op andere plaatsen wel duizend meter. Dat is hier en daar echt een steile rotswand. We gingen naar de waterval, maar ik probeerde daar niet over te steken. Ik vertrouwd mijn benen niet. Ze deden nog pijn van het berg beklimmen en bovendien is  het been nog niet stabiel sinds de hernia en heup operaties. Nadat we de waterval hadden bekeken, liepen we nog een eind langs de akkers naar de kerk en het ziekenhuis van deze missie post. Terug in het dorp hebben we een motor taxi, bodaboda,  genomen om niet weer zo lang te wachten als ’s morgens. Vanaf de hoofdweg konden we meteen op een bus stappen en waren weer op tijd thuis. We kregen de lunch bij Thomas Safari weer thuis. Tot slot had de manager voor mij een buskaartje gereserveerd voor maandag naar Arusha. M

Maandag 3-3-2025  moest ik om 4.45 uur opstaan. Om 5.30 zou de bajaj komen om me naar het busstation te brengen. De bus zou om 6 .00 uur vertrekken. Alles was nog donker. Alles was goed geregeld, mijn plaats in de bus was gereserveerd, voorin de bus. De buseigenaar is een neef van de hotelhouder. Ik kreeg zelfsreductie.

De bus was om 11.00 uur in Arusha met een uur vertraging wegens weg omleidingen. Daar stond gelukkig Erick Saimon klaar, anders was ik een halte verder uit gestapt.

Hij had  zijn auto juist twee dagen eerder verkocht, Hij heeft als toeristengids een modernere auto nodig, met airconditioning, airbags en nog iets, anders kan hij geen eigen bedrijf beginnen. Hij had dus een auto gehuurd  om mijn programma uit te voeren. We deden maandag verder rustig aan. Ik moest geld pinnen om hem te kunnen betalen dus we zijn even naar het centrum gereden en nog een paar  batterijen gekocht.  Op het eind van de middag zijn we nog naar een bos gaan kijken op een kilometer van het huis van Erick. Dit was een bos van een particulier op een bergje. We gingen op zoek naar orchideeën en we vonden er een paar. Maar toen kwam er een bewaker vertellen, dat dat particulier terrein was en we moesten vertrekken. Erick was nog in de boom geklommen om een orchidee te halen. We hadden onze buit binnen. Het was een Rangaeris  Amaniensis en een microcoelia.

Dinsdag  hadden we een uitgebreider programma.   Ik had ’s nachts  slecht geslapen vanwege de warmte. Gelukkig zijn in Arusha de muggen zeldzaam, dus ik kon zonder laken slapen.

We gingen om 9.00 uur naar een bos buiten de stad, het zg  Denish Forest.

Daar is onder ander een landbouw programma om de koeien stand te verbeteren met oa, het Friese ras.  Erick en de gids hadden verwacht, dat er in dat bos  mogelijk orchideeën te vinden zouden zijn, omdat er veel grote bomen staan en er niet gekapt mag worden. We zagen er helaas geen. Het was toch wel een boeiende wandeling. Midden in het bos was een sjiek hotel,. We mochten van de bewaker het terrein op en informatie gaan vragen bij de receptie. Er was een grote kunstmatige vijver. Waar je met de kano kon varen. Door de stuwen was er behoorlijk hoogte verschil en wekte  het hotel de eigen elektriciteit op met waterkracht.

Omdat we geen orchideeën hadden gezien. zijn we naar het Duluti Park gegaan, dat daar ook in de buurt is om te gaan lunchen. We waren daar eerder geweest en wisten dat er in de bomen bij dat bos restaurant orchideeën groeiden.  We mochten van de eigenaar daar onze picknick gebruiken en rond kijken. Achter  het restaurant was een camp site en daar zag ik orchideeën in de boom. Toen we daar gingen kijken, was er ooit een boom omgewaaid en lagen de orchideeën op de grond binnen handbereik.

Maandagavond laat kwam er nog een vriend van Erick langs. Hij had een relatie met een Duitse vrouw,  Ze bleven echter lang hangen en vonden het bier lekker.

Woensdag was mijn laatste dag in Arusha.  Erick en de gids Emanuel hadden een bos uitgezocht waar, waarschijnlijk wel orchideeën waren. We gingen naar de Mount Oldonyo Pasuk berg. Aan de voet van de Mount Meru.  Dat bos was niet ver van Erick’s huis. Maar de weg er naar toe was slecht. De weg  ging langzaam omhoog tot in het dorp, dat op 1890 m. hoog ligt,

Daar gingen we rond wandelen.. Bij de eerst boom aan de rand van het dorp, hadden we succes, Een jongen klom zelfs in de boom. Daarna liepen we een hele tijd  in een dennenbos, waar niets te zien was, maar na het dennenbos, stonden nog veel inheemse bomen en daar groeiden wel orchideeën, maar op grote hoogte.  Alles bij elkaar werd het een tocht van 9 km. Maar het heeft ons wel beloond. We zagen verder geen toerist en de lokale bevolking was heel vriendelijk om ons te zien.

Vanmorgen zijn we om 8.30 vertrokken. Om 7 00 uur kwam Steven Dizo nog even langs om me te begroeten. Deze  hebben we in 2019 meegemaakt  toen Henk, Harrie en Willy me kwamen halen. Hij was blij me te zien. Hij was nu getrouwd en had een zoontje van 11 maanden. Erick ging voor ons vertrek uit Arusha nog even bij de bank langs om iets te regelen.  Ik kon meekijken, hoe dat gaat bij de bank in Tanzania. Het kostte meer dan een uur en hij moest naar een andere bank om het geld te storten. Daarna moesten we snel richting het vliegveld. Ik was om 10.00 uur bij de zusters van Carolus Borromeus  uitgenodigd om langs te komen.

We waren er om elf uur.  De oudste zuster van 88 jaar was blij me te zien. Ze was een Indonesische. Ze was in 1984 in Ndala directrice geweest en had veel over me gehoord, maar we hadden elkaar nooit gezien. Ik kreeg na de koffie  de lunch samen met Erick en daarna moesten er nog foto’s gemaakt worden.  We hadden geen minuut te verliezen . Ik moest om 14,50 uur inchecken.

Ik kwam op het vliegveld en daar zeiden ze dat ik mijn ticket niet had betaald. Omdat ik geen internet had kon ik dat niet controleren op mijn telefoon. Ik moest dus een nieuwe ticket kopen buiten. Er werd een dame met me mee gestuurd. Het duurde even, dat dat geregeld was en toen moest ik op schieten, want ik was de laatste passagier, die nog moest boarden. Ze hielpen zelfs om mijn hand bagage te dragen tot in het vliegtuig.

Nu zit ik dus in de vertrekhal hier in Dar es Salaam en heb de wachttijd
goed gebruikt. Ik moest 5 uur wachten. Over een kwartier kan ik inchecken bij de KLM en dan om 23.59 zou het vliegtuig moeten vertrekken naar Amsterdam. Het had echter 20 minuten vertraging, maar we kwamen 20 min. eerder aan op Schiphol.

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx